(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 059

॥ శ్రీః ॥
6.59. అధ్యాయః 059
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
స్వప్రతిజ్ఞాం విహాయ గృహీతచక్రేమ కృష్ణేన పాదచారేమ భీష్మం హంతుమభియానం ॥ 1 ॥ అర్జునేన కృష్ణస్య ప్రతినివర్తనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-59-0x(4125)(41179)
ప్రతిజ్ఞాతే తతస్తస్మిన్యుద్ధే భీష్మేణ దారుణే।
క్రోధితో మమ పుత్రేణ దుఃఖితేన విశేషతః ॥ 6-59-1(41180)
భీష్మః కిమకరోత్తత్ర పాండవేయేషు భారత।
పితామహే వా పంచాలాస్తన్మమాచక్ష్వ సంజయ ॥ 6-59-2(41181)
స·ంజయ ఉవాచ। 6-59-3x(4126)
గతపూర్వాహ్ణభూయిష్ఠే తస్మిన్నహని భారత।
పశ్చిమాం దిశమాస్థాయ స్థితే చాపి దివాకరే ॥ 6-59-3(41182)
జయం ప్రాప్తేషు హృష్టేషు పాండవేషు మహాత్ససు।
సర్వధర్మవిశేషజ్ఞః పితా దేవవ్రతస్తవ ॥ 6-59-4(41183)
అభ్యయాంజవనైరశ్వైః పాండవానామనీకినీం ।
మహత్యా సేనయా గుప్తస్తవ పుత్రైశ్చ సర్వశః ॥ 6-59-5(41184)
ప్రావర్తత తతో యుద్ధం తుములం రోమహర్షణం ।
అస్మాకం పాండవైః సార్ధమనాయాత్తవ భారత ॥ 6-59-6(41185)
ఘనుషాం కూజతాం తత్ర తలానాం చాభిహన్యతాం।
మహాన్సమభవచ్ఛబ్దో గిరీణామివ దీర్యతాం ॥ 6-59-7(41186)
తిష్ఠ స్థితోఽస్మి విద్ధ్యైనం నివర్తస్వ స్థిరో భవ।
స్థిరోఽస్మి ప్రహరస్వేతి శబ్దోఽశ్రూయత సర్వశః ॥ 6-59-8(41187)
కాంచనేషు తనుత్రేషు కిరీటేషు ధ్వజేషు చ।
శిలానామివ శైలేషు పతితానామభూద్ధ్వనిః ॥ 6-59-9(41188)
పతితాన్యుత్తమాంగాని బాహవశ్చ విభూషితాః ।
వ్యచేష్టంత మహీం ప్రాప్య శతశోఽథ సహస్రశః ॥ 6-59-10(41189)
హృతోత్తమాహ్గాః కేచిత్తు తథైవోద్యతకార్ముకాః।
ప్రగృహీతాయుధాశ్చాపి తస్థుః పురుషసత్తమాఃక ॥ 6-59-11(41190)
ప్రావర్తత మహావేగా నదీ రుధిరవాహినీ ।
మాతంగాంగశిలా రౌద్రా మాంసశోణితకర్దమా ॥ 6-59-12(41191)
వరశ్వనరనాగానాం శరీరప్రభవా తదా।
పరలోకార్ణవముఖీ గృధ్రగోమాయుమోదినీ ॥ 6-59-13(41192)
న దృష్టం న శ్రుతం వాపి యుద్ధమేతాదృశం నృప।
యథా తవ సుతానాం చ పాండవానాం చ భారత ॥ 6-59-14(41193)
నాసీద్రథపథస్తత్ర యౌధైర్యుధి నిపాతితైః ।
గజైశ్చ పతితైర్నీలైర్గిరిశ్రృంగైనిరవావృతః ॥ 6-59-15(41194)
వికీర్ణైః కవచైశ్చిత్రైః శిరస్త్రణైశ్చ మారిష ।
శుశుభే తద్రాణస్థానం శరదీవ నభస్తలం ॥ 6-59-16(41195)
వినిర్భిన్నాః శరైః కేచిదంత్రాపీడప్రకర్షిణః ।
అభీతాః సమరే శత్రూనభ్యధావంత దర్పితాః ॥ 6-59-17(41196)
తాత భ్రాతః సఖే బంధో వయస్య మమ మాతుల ।
మా మాం పరిత్యజేత్యన్యే చుక్రుశుః పతితా రణే ॥ 6-59-18(41197)
అథాభ్యేహి త్వమాగచ్ఛ కిం భీతోసి క్వ యాస్యసి।
స్థితోఽహం సమరే మా భైరితి చాన్యే విచుక్రుశుః ॥ 6-59-19(41198)
తత్ర భీష్మః శాంతనవో నిత్యం మండలకార్ముకః ।
ముమీచ బాణాందీప్తాగ్రానహీనాశీవిషానివ ॥ 6-59-20(41199)
శరైరేకాయనీకుర్వందిశః సర్వా యతవ్రతః ।
జఘాన పాండవరథానాదిశ్య భారతర్షభ ॥ 6-59-21(41200)
స నృత్యన్వై రథోపస్థే దర్శయన్పాణిలాఘవం ।
అలాతచక్రవద్రాజంస్తత్ర తత్ర స్మ దృశ్యతే ॥ 6-59-22(41201)
తమేకం సమరే శూరం పాండవాః సృంజయైః సహ।
అనేకశతసాహస్రం సమపశ్యంత లాఘవాత్ ॥ 6-59-23(41202)
మాయాకృతాత్మానమివ భీష్మం తత్ర స్మ మేనిరే ।
పూర్వస్యాం దిశి తం దృష్ట్వా ప్రతీచ్యాం దదృశుర్జనాః ॥ 6-59-24(41203)
ఉదీచ్యాం చైవమాలోక్య దక్షిణస్యాం పునః ప్రభో।
ఏవం స సమరే శూరో గాంగేయః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 6-59-25(41204)
న చైవం పాండవేయానాం కశ్చిచ్ఛక్నోతి వీక్షితుం ।
విశిఖానేవ పశ్యంతి భీష్మచాపచ్యుతాన్బహూన్ ॥ 6-59-26(41205)
కుర్వాణం సమరే కర్మ సూదయానం చ వాహినీం ।
వ్యాక్రోశంత రణే తత్ర నరా బహువిధా బహు ॥ 6-59-27(41206)
అమానుషేణ రూపేణ చరంతం పితరం తవ।
శలభా ఇవ రాజానః పతంతి విధిచోదితాః ॥ 6-59-28(41207)
భీష్మాగ్నిమభిసంక్రుద్ధం వినాశాయ సహస్రశః ।
న హి మోఘః శరః కశ్చిదాసీద్భీష్మస్య సంయుగే ॥ 6-59-29(41208)
నరనాగాశ్వకాయేషు బహుత్వాల్లఘుయోధినః ।
భినత్త్యేకేన బాణేన సుముఖేన పతత్రిణా ॥ 6-59-30(41209)
గజం కంకటసన్నద్ధం వజ్రేణేవ శిలోచ్చయం ।
ద్వౌ త్రీనపి గజారోహాన్పిండితాన్వర్మితానపి ॥ 6-59-31(41210)
నారాచేన సుముక్తేన నిజఘాన పితా తవ।
యో యో భీష్మం నరవ్యాఘ్రమభ్యేతి యుధి కశ్చన ॥ 6-59-32(41211)
ముహూర్తదృష్టః స మయా పతితో భువి దృశ్యతే।
ఏవం సా ధర్మరాజస్య వధ్యమానా మహాచమూః ॥ 6-59-33(41212)
భీష్మేణాతులవీర్యేణ వ్యశీర్యత సంహస్రధా।
ప్రాకంపత మహాసేనా శరవర్షేణ తాపితా ॥ 6-59-34(41213)
పశ్యతో వాసుదేవస్య పార్థస్యాథ శిఖండినః।
యతమానాఽపి తే వీరా ద్రవమాణాన్మహారథాన్ ॥ 6-59-35(41214)
నాశక్నువన్వారయితుం భీష్మబాణప్రపీడితాన్।
మహేంద్రసమవీర్యేణ వధ్యమానా మహాచమూః ॥ 6-59-36(41215)
అభజ్యత మహారాజ న చ ద్వౌ సహ ధావతః।
ఆవిద్ధరనాగాశ్వం పతితధ్వజకూబరం ॥ 6-59-37(41216)
అనీకం పాండుపుత్రాణాం హాహాభూతమచేతనం।
జఘానాత్ర పితా పుత్రం పుత్రశ్చ పితరం తథా ॥ 6-59-38(41217)
ప్రియం సఖాయం చాక్రందే సఖా దైవబలాత్కృతః । 6-59-39b
విముచ్య కవచాన్యన్యే పాండుపుత్రస్య సైనికాః ॥ 6-59-39(41218)
వినుక్తకేశా ధావంతః ప్రత్యదృశ్యంత భారత।
తద్గోకులమివోద్ధాంతముద్ధాంతరథయూథపం ॥ 6-59-40(41219)
దదృశే పాండుపుత్రస్య సైన్యమార్తస్వరం తదా।
ప్రభజ్యమానం సైన్యం తు దృష్ట్వా యాదవనందనః ॥ 6-59-41(41220)
ఉవాచ పార్థం బీభత్సుం నిగృహ్య రథముత్తమం।
అసం స కాలః సంప్రాప్తః పార్థ పస్తేఽభికాంక్షితః ॥ 6-59-42(41221)
ప్రహరస్వ నరవ్యాఘ్ర న చేన్మోహాద్విముహ్యసే।
యత్త్వయా కథితం వీర పురా రాజ్ఞాం సమాగమే । 6-59-43(41222)
భీష్మద్రోణముఖాన్సర్వాంధార్తరాష్ట్రస్య సైనికాన్।
సానుబంధాన్హనిష్యామి యే మాం యోత్స్యంతి సంయుగే ॥ 6-59-44(41223)
ఇతి తత్కురు కౌంతేయ సత్యం వాక్యమరిందమ ।
బీభత్సో పశ్య సైన్యం స్వం భజ్యమానం తతస్తతః ॥ 6-59-45(41224)
ద్రవతశ్చ మహీపాలాన్పశ్య యౌధిష్ఠిరే బలే।
దృష్ట్వా హి భీష్మం సమరే వ్యాత్తాననమివాంతకం ॥ 6-59-46(41225)
భయార్తాః ప్రపలాయంతే సింహాత్క్షుద్రమృగా ఇవ।
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ వాసుదేవం ధనంజయః ॥ 6-59-47(41226)
నోదయాశ్వాన్యతో భీష్మో విగాహే తద్వలార్ణవం ।
పాతయిష్యామి దుర్ధర్షం వృద్ధం కురుపితామహం ॥ 6-59-48(41227)
సంజయ ఉవాచ। 6-59-49x(4127)
తతోఽశ్వాన్రజతప్రకఖ్యాన్నోదయామాస మాధవః।
యతో భీష్మరథో రాజందుష్ప్రేక్ష్యో రశ్మిమానివ ॥ 6-59-49(41228)
తతస్తత్పునరావృత్తం యుధిష్ఠిరబలం మహత్।
దృష్ట్వా పార్థం మహాబాహుం భీష్మాయోద్యతమాహవే॥ 6-59-50(41229)
తతో భీష్మఃక కురుశ్రేష్ఠ సింహవద్వినదన్ముహుః ।
ధనంజయరథం శీఘ్రం శరవర్షైరవాకిరత్ ॥ 6-59-51(41230)
క్షణేన స రథస్తస్య సహయః కసహసారథిః ।
శరవర్షేణ మహతా సంఛన్నో న ప్రకాశతే ॥ 6-59-52(41231)
వాసుదేవస్త్వసంభ్రాంతో ధైర్యమాస్థాయ సత్త్వవాన్ ।
చోదయామాస తానశ్వాన్విభిన్నాన్భీష్మసాయకైః ॥ 6-59-53(41232)
తతః పార్థో ధనుర్గృహ్య దివ్యం జలదనిఃస్వనం ।
పాతయామాస భీష్మస్య ధనుశ్ఛిత్వా త్రిభిః శరైః ॥ 6-59-54(41233)
స చ్ఛిన్నధన్వా కౌరవ్యః పునరన్యన్మహద్ధనుః ।
నిమిషాంతరమాత్రేణ సజ్యం చక్రే పితా తవ ॥ 6-59-55(41234)
విచకర్ష తతో దోర్భ్యాం ధనుర్జలదనిఃస్వనం ।
అథాస్య తదపి క్రుద్ధశ్చిచ్ఛేద ధనురర్జునః ॥ 6-59-56(41235)
తస్య తత్పూజయామాస లాఘవం శంతనోః సుతః।
సాధు పార్థ మహాబాహో సాధు భో పాండునందన ॥ 6-59-57(41236)
త్వయ్యేవైతద్యుక్తరూపం మహత్కర్మ ధనంజయ ।
ప్రీతోఽస్మి సుభృశం పుత్ర కురు యుద్ధం మయా సహ ॥ 6-59-58(41237)
ఇతి పార్థం ప్రశస్యాథ ప్రగృహ్యాన్యన్మహద్ధనుః ।
ముమోచ సమరే వీరః శరాన్పార్థరథం ప్రతి॥ 6-59-59(41238)
అదర్శయద్వాసుదేవో హయయానే పరం బలం ।
మోఘాన్కుర్వఞ్శరాంస్తస్య మండలాన్వ్యచరల్లుఘు ॥ 6-59-60(41239)
తథా భీష్మస్తు సుదృఢం వాసుదేవధనంజయౌ।
వివ్యాధ నిశితైర్బాణైః సర్వగాత్రేషు భారత ॥ 6-59-61(41240)
శుశుభాతే నరవ్యాఘ్రౌ తౌ భీష్మశరవిక్షతౌ ।
గోవృషావివ సంరబ్ధౌ విషాణోల్లేఖనాంక్తితౌ ॥ 6-59-62(41241)
పునశ్చాపి సుసంరబ్ధః శరైః శతసహస్రశః ।
కృష్ణయోర్యుధి సంరబ్ధో భీష్మాః ప్రాచ్ఛాదయద్దిశః ।
`పార్థోఽపి సమరే క్రుద్ధో భీష్మస్యావారయద్దిశః ॥' 6-59-63(41242)
వార్ష్ణేయం చ శరైస్తీక్ష్ణైః కంపయామాస రోషితః ।
ముహురభ్యర్దయన్భీష్మః ప్రహస్య స్వనవత్తదా ॥ 6-59-64(41243)
తతస్తు కృష్ణః సమరే దృష్ట్వా భీష్మపరాక్రమం।
సంప్రేక్ష్య చ మహాబాహుః పార్థస్య మృదుయుద్ధతాం ॥ 6-59-65(41244)
భీష్మం చ శరవర్షాణి సృజంతమనిశం యుధి ।
ప్రతపంతమివాదిత్యం మధ్యమాసాద్య సేనయోః ॥ 6-59-66(41245)
వారన్వరాన్వినిఘ్నంతం పాండుపుత్రస్య సైనికాన్।
యుగాంతమివ కుర్వాణం భీష్మం యౌధిష్ఠిరే బలే ॥ 6-59-67(41246)
అమృష్యమాణో భగవాన్కేశవః పరవీరహా।
అచింతయదమేయాత్మా నాస్తి యౌధిష్ఠిరం బలం ॥ 6-59-68(41247)
ఏకాహ్నా హి రణే భీష్మో నాశయేద్దేవదానవాన్।
కిం ను పాండుసుతాన్యుద్ధే సబలాన్సపదానుగాన్ ॥ 6-59-69(41248)
ద్రవతే చ మహాసైన్యం పాండవస్య మహాత్మనః ।
ఏతే చ కౌరవాస్తూర్ణం ప్రభగ్నాన్వీక్ష్య సోమకాన్ ॥ 6-59-70(41249)
ప్రాద్రవంతి రణే దృష్ట్వా హర్షయంతః పితామహం ।
సోహం భీష్మం నిహన్ంయద్య పాండవార్థాయ దంశితః ॥ 6-59-71(41250)
భారమేతం వినేష్యామి పాండవానాం మహాత్మనాం ।
అర్జునో హి శరైస్తీక్ష్ణైర్వధ్యమానోఽపి సంయుగే ॥ 6-59-72(41251)
కర్తవ్యం నాభిజానాతి రణే భీష్మస్య గౌరవాత్।
తథా చింతయతస్తస్య భూయ ఏవ పితామహః ।
ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధః శరాన్పార్థరథం ప్రతి ॥ 6-59-73(41252)
తేషాం బహుత్వాసు భృసం శరాణాం
దిశశ్చ సర్వాః పిహితా బభూవుః ।
న చాంతరిక్షం న దిశో న భూమి-
ర్న భాస్కరోఽదృశ్యత రశ్మిమాలీక ॥ 6-59-74(41253)
వవుశ్చ వాతాస్తుములాః సధూమా
దిశశ్చ సర్వాః క్షుభితా బభూవుః।
ద్రోణో వికర్ణోఽథ జయద్రథశ్చ
భూరిశ్రవాః కృతవర్మా కృపశ్చ ॥ 6-59-75(41254)
శ్రుతాయురంబష్ఠపతిశ్చ రాజా
విందానువిందౌ చ సుదక్షిణశ్చ।
ప్రాచ్యాశ్చ సౌవీరగణాశ్చ సర్వే
వసాతయః క్షుద్రకమాలవాశ్చ॥ 6-59-76(41255)
కిరీటినం త్వరమాణాభిస్రు-
ర్నిదేశగాః శాంతనవస్య రాజ్ఞః।
తం వాజిపాదాతరథౌఘజాలై-
రనేకసాహస్రశతైర్దదర్శ ॥ 6-59-77(41256)
కిరీటినం సంపరివార్యమాణం
శినేర్నప్తా వారణయూథపైశ్చ।
తతస్తు దృష్ట్వార్జునవాసుదేవౌ
పదాతినాగాశ్వరథైః సమంతాత్ ॥ 6-59-78(41257)
అభిద్రుతౌ శస్త్రభృతాం వరిష్ఠౌ
శినిప్రవీరోఽభిససార తూర్ణం।
స తాన్యనీకాని మహాధనుష్మాన్
శినిప్రవీరః సహసాఽభిపత్య ॥ 6-59-79(41258)
చకార సాహాయ్యమథార్జునస్య
విష్ణుర్యథా వృత్రనిషూదనస్య।
విశీర్ణనాగాశ్వరథధ్వజౌఘం
భీష్మేణ విత్రాసితసర్వయోధం ॥ 6-59-80(41259)
యుధిష్ఠిరానీకమభిద్రవంతం
ప్రోవాచ సందృశ్య శినిప్రవీరః ।
క్వ క్షత్రియా యాస్యథ నైష ధర్మః
సతాం పురస్తాత్కథితః పురాణైః ॥ 6-59-81(41260)
మా స్వాం ప్రతిజ్ఞాం త్యజత ప్రవీరాః
స్వం వీరధర్మం పరిపాలయధ్వం।
తాన్వాసవానంతరజో నిశాంయ
నరేంద్రముఖ్యాంద్రవతః సమంతాత్ ॥ 6-59-82(41261)
పార్థస్య దృష్టవా మృదుయుద్ధాతాం చ
భీష్మం చ సంఖ్యే సముదీర్యమాణం।
అమృష్యమాణః స తతో మహాత్మా
యశస్వినం సర్వదశార్హభర్తా ॥ 6-59-83(41262)
ఉవాచ శైనేయమభిప్రశంసన్
దృష్ట్వా కురూనాపతతః సమగ్రాన్।
యే యాంతి తే యాంతు శినిప్రవీర
యేఽపి స్థితాః సాత్వత తేఽపి యాంతు ॥ 6-59-84(41263)
భీష్మం రథాత్పశ్య నిపాత్యమానం
ద్రోణం చ సంఖ్యే సగణం మయాఽద్య।
న సారథేః సాత్వత కౌరవాణాం
క్రుద్ధస్య ముచ్యేత రణేఽద్య కశ్చిత్ ॥ 6-59-85(41264)
తస్మాదహం గృహ్య రథాంగముగ్రం
ప్రాణం హరిష్యామి మహావ్రతస్య।
నిహత్య భీష్మం సగణం తథాజౌ
ద్రోణం చ శైనేయ రథప్రవీరౌ ॥ 6-59-86(41265)
ప్రీతిం కరిష్యామి ధనంజయస్య
రాజ్ఞశ్చ భీమస్య తథాఽశ్వినోశ్చ।
నిహత్య సర్వాంధృతరాష్ట్రపుత్రాం-
స్తత్పక్షిణో యే చ నరేంద్రముఖ్యాః ।
రాజ్యేన రాజానమజాతశత్రుం
సంపాదయిష్యాంయహమద్య హృష్టః ॥ 6-59-87(41266)
` ఇతీదముక్త్వా స మహానుభావః
సస్మార చక్రం నిశితం పురాణం।
సుదర్శనం చింతితమాత్రమేవ
తస్యాగ్రహస్తం స్వయమారురోహ ॥ 6-59-88(41267)
తచ్చక్రపద్మం ప్రగృహీతమాజౌ
రరాజ నారాయణబాహునాలం।
యథాదిపద్మం తరుణార్కవర్ణం
రరాజ నారాయణనాభిజాతమక్ ॥ 6-59-89(41268)
తత్కృష్ణకోపోదయసూర్యబుద్ధం
క్షురాంతతీక్ష్ణాగ్రసుజాతపత్రం।
తేస్యైవ దేహోరుసరఃప్రరూఢం
రరాజ నారాయణబాహునాలం ॥' 6-59-90(41269)
తతః సునాభం వసుదేవపుత్రః
సూర్యప్రభం వజ్రసమప్రభావం ।
క్షురాంతముద్యంయ భుజేన చక్రం
రథాదవప్లుత్య విసృజ్య వాహాన్।
సంకంపయన్గాం చరణైర్మహాత్మా
వేగేన కృష్మః ప్రససార భీష్మం ॥ 6-59-91(41270)
మదాంధమాజౌ సముదీర్ణదర్పం
సింహో జిఘాంసన్నివ వారణేంద్రం।
సోఽభిద్రవన్భీష్మమనీకమధ్యే
క్రుద్ధో మహేంద్రావరజః ప్రమాథీ ।
వ్యాలంబిపీతాంబరధృక్కకాశే
ఘనో యథా ఖే తడితావనద్ధః ॥ 6-59-92(41271)
తమాత్తచక్రం ప్రణదంతముచ్చైః
క్రుద్ధం మహేంద్రావరజం సమీక్ష్య ।
సర్వాణి భూతాని భృశం వినేదుః
క్షయం కురూణామివ చింతయిత్వా ॥ 6-59-93(41272)
స వాసుదేవః ప్రగృహీతచక్రః
సంవర్తయిష్యన్నివ సర్వలోకం।
అభ్యుత్పతఁల్లోకగురుర్బభాసే
భూతాని ధక్ష్యన్నివ ధూమకేతుః ॥ 6-59-94(41273)
తమాద్రవంతం ప్రగృహీతచక్రం
దృష్ట్వా దేవం శాంతనవస్తదానీం।
అసంభ్రమం తద్విచకర్ష దోర్భ్యాం
మహాధనుర్గామడివతుల్యఘోషం।
ఉవాచ భీష్మస్తమనంతపౌరుషం
గోవిందమాజావవిమూఢచేతాః ॥ 6-59-95(41274)
ఏహ్యేహి దేవేశ జగన్నివాస
నమోస్తు తే మాధవ చక్రపాణే।
ప్రసహ్య మాం పాతయ లోకనాథ
రథోత్తమాత్సర్వశరణ్య సంఖ్యే ॥ 6-59-96(41275)
త్వయా హతస్యాపి మమాఽద్య కృష్ణ
శ్రేయః పరిస్మిన్నిహ చైవ లోకే।
సంభావితోఽస్ంయంధకవృష్ణినాథ
లోకైస్త్రిభిర్వీర తవాభియానాత్ ॥ 6-59-97(41276)
రథాదవప్లుత్య తతస్త్వరావాన్
పార్థోఽప్యనుద్రుత్య యదుప్రవీరం।
జగ్రాహ పీనోత్తమలంబబాహుం
బాహ్వోర్హరిం వ్యాయతపీనబాహుః ॥ 6-59-98(41277)
నిగృహ్యమణాశ్చ తదాఽఽదిదేవో
భృశ సరోషః కిల నామ యోగీ ।
ఆదాయ వేగేన జగామ విష్ణు-
ర్జిష్ణుం మహావాత ఇవైకవృక్షం ॥ 6-59-99(41278)
పార్థస్తు విష్టభ్య బలేన పాదౌ
భీష్మాంతికం తూర్ణమభిద్రవంతం।
బలాన్నిజగ్రాహ హరిం కిరీటీ
పదేఽథ రాజందశమే కథంచిత్ ॥ 6-59-100(41279)
అవస్థితం చ ప్రణిపత్య కృష్ణం
ప్రీతోఽర్జునః కాంచనచిత్రమాలీ।
ఉవాచ కోపే ప్రతిసంహరేతి
గతిర్భవాన్కేశవ పాండవానాం ॥ 6-59-101(41280)
న హాస్యతే కర్మ యథాప్రతిజ్ఞం
పుత్రైః శపే కేశవ సోదరైశ్చ ।
అంతం కరిష్యామి యథా కురూణాం
త్వయాఽహమింద్రానుజసంప్రయుక్తః ॥ 6-59-102(41281)
తతః ప్రతిజ్ఞాం సమయం చ తస్య
జనార్దనః ప్రీతమనా నిశంయ।
స్థితః ప్రియే కౌరవసత్తమస్య
రథం సచక్రః పునరారురోహ ॥ 6-59-103(41282)
`తతః ప్రతిజ్ఞాం సమవాప్య భీష్మః
కృతాంచలిః స్తుత్యమథాకరోద్వై ।
త్రైవిక్రమే యస్య వపుర్బభాసే
తథైవ దృష్ట్వా తు సముంజ్వలంతం ॥ 6-59-104(41283)
ప్రగృహ్య శంఖం ద్విషతాకం నిహంతా
స తానభూషూన్పునరాదదానః ।
భీష్మం శరైః సంపరివార్య సంఖ్యే
చిచ్ఛేద భూరిశ్రవసశ్చ చాపం ॥ 6-59-105(41284)
శల్యం చ విద్ధ్వా నవభిః పృషత్కై-
ర్దుర్యోధం వక్షసి నిర్బిభేద।'
వినాదయామాస తతో దిశశ్చ
స పాంచజన్యస్య రవేణ శౌరిః ॥ 6-59-106(41285)
వ్యావిద్ధనిష్కాంగదకుండలం తం
రజోవికీర్ణాంచితపద్మనేత్రం ।
విశుద్ధదంష్ట్రం ప్రగృహీతశంఖం
విచుక్రుశుః ప్రేక్ష్య కురుప్రవీరాః ॥ 6-59-107(41286)
మృదంగభేరీపణవప్రణాదా
నేమిస్వనా దుందుభినిఃస్వనాశ్చ।
ససింహనాదాశ్చ బభూవురుగ్రాః
సర్వేష్వనీకేషు తతః కురూణాం ॥ 6-59-108(41287)
గాండీవఘోషః స్తనయిత్నుకల్పో
జగామ పార్థస్య నభో దిశశ్చ।
జగ్ముశ్చ బాణా విమలాః ప్రసన్నాః
సర్వా దిశః పాండవచాపముక్తాః ॥ 6-59-109(41288)
తం కౌరవాణామధిపో జవేన
భీష్మేణ భూరిశ్రవసా చ సార్ధం।
అభ్యుద్యయావుద్యతబాణపాణిః
కక్షం దిధక్షన్నివ ధూమకేతుః ॥ 6-59-110(41289)
అథార్జునాయ ప్రజిఘాయ భల్లాన్
భూరిశ్రవాః సప్త సువర్ణపుంఖాన్।
దుర్యోదనస్తోమరముగ్రవేగం
శల్యో గదాం శాంతనవశ్చ శక్తిం ॥ 6-59-111(41290)
స సప్తభిః సప్త శరప్రవేకాన్
సంవార్య భీరిశ్రవసా విసృష్టాన్ ।
శితేన దుర్యోధనబాహుముక్తం
క్షురేణ తత్తోమరమున్మమాథ ॥ 6-59-112(41291)
తతః శుభామాపతతీం స శక్తిం
విద్యుత్ప్రభాం శాంతనవేన ముక్తాం।
గదాం చ మద్రాధిపబాహుముక్తాం
ద్వాభ్యాం శరాభ్యాం నిచర్త వీరః ॥ 6-59-113(41292)
తతో భుజాభ్యాం బలవద్వికృష్య
చిత్రం ధనుర్గాండివమప్రమేయం ।
మాహేంద్రమస్రం విధివత్సుఘోరం
ప్రాదుశ్చకారాద్భుతమంతరిక్షే ॥ 6-59-114(41293)
తేనోత్తమాస్త్రేణ తతో మహాత్మా
సర్వాణ్యనీకాని మహాధనుష్మాన్।
శరౌఘజాలైర్విమలాగ్నివర్ణై-
ర్నివారయామాస కిరీటమాలీ ॥ 6-59-115(41294)
శిలీముఖాః పార్థధనుఃప్రముక్తా
రథాంధ్వజాగ్రాణి ధనూంషి బాహూన్ ।
నికృత్య దేహాన్వివిశుః పరేషాం
నరేంద్రనాగేంద్రతురంగమాణాం । 6-59-116(41295)
తతో దిశః సోఽనుదిశశ్చ పార్థః
శరైః సుధారైః సమరే వితత్య ।
గాండీవశబ్దేన మనాంసి తేషాం
కిరీటమాలీ వ్యథయాంచకార ॥ 6-59-117(41296)
తస్మింస్తథా ఘోరతమే ప్రవృత్తే
శంఖస్వనా దుందుభినిఃస్వనాశ్చ।
అంతర్హితా గాండివనిఃస్వనేన
బభూవురుగ్రాశ్వరథప్రణాదాః ॥ 6-59-118(41297)
గాండీవశబ్దం తమథో విదిత్వా
విరాటరాజప్రముఖాః ప్రవీరాః।
పాంచాలరాజో ద్రుపదశ్చ వీర-
స్తం దేశమాజగ్మురదీనసత్త్వాః ॥ 6-59-119(41298)
సర్వాణి సైన్యాని తు తావకాని
యతోయతో గాండివజః ప్రణాదః ।
తతస్తతః సన్నతిమేవ జగ్ము-
ర్న తం ప్రతీపోఽభిససార కశ్చిత్ ॥ 6-59-120(41299)
తస్మిన్సుఘోరే కనృప సంప్రహారే
హతాః ప్రవీరాః సరథాశ్వసూతాః।
గజాశ్చ నారాచనిపాతతప్తా
మహాపతాకాః శుభరుక్మకక్ష్యాః ॥ 6-59-121(41300)
పరీతసత్వాః సహసా నిపేతుః
కిరీటినా భిన్నతనుత్రకాయాః ।
దృఢం హతాః పాత్రిభిరుగ్రవేగైః
పార్థేన భల్లైర్విమలైః శితాగ్నైః ॥ 6-59-122(41301)
నికృత్తయంత్రా నిహతేంద్రకీలా
ధ్వజా మహాంతో ధ్వజినిముఖేషు।
పదాతిసంఘాశ్చ రథాశ్చ సంఖ్యే
హయాశ్చ నాగాశ్చ ధనంజయేన ॥ 6-59-123(41302)
బాణాహతాస్తూర్ణమపేతసత్వా
విష్టభ్య గాత్రాణి నిపేతురుర్వ్యాం ।
ఐంద్రేణ తేనాస్త్రవరేణ రాజన్
మహాహవే భిన్నతనుత్రదేహాః ॥ 6-59-124(41303)
తతః శరౌఘైర్నిశితైః కిరీటినా
నృదేహశస్త్రక్షతలోహితోదా।
నదీ సుఘోరా నరమేదఫేనా
ప్రవర్తితా తత్ర రణాజిరే వై ॥ 6-59-125(41304)
వేగేన సాఽతీవ పృథుప్రవాహా
పరేతనాగాశ్వశరీరరోధాః।
నరేంద్రమంజోచ్ఛ్రితమాంసపంకాః
ప్రభూతరక్షోగణభూతసేవితా ॥ 6-59-126(41305)
శిరఃకపాలాకులకేశశాద్వలా
శరీరసంఘాతసహస్రవాహినీ ।
విశీర్ణనానాకవచోర్మిసంకులా
నరాశ్వనాగాస్థినికృత్తశర్కరా ॥ 6-59-127(41306)
శ్వకంకశాలావృకగృధ్రకాకైః
క్రవ్యాదసంఘైశ్చ తరక్షుభిశ్చ।
ఉపేతకూలాం దదృశుర్మనుష్యాః
క్రూరాం మహావైతరణీప్రకాశాం ॥ 6-59-128(41307)
ప్రవర్తితామర్జునబాణసంఘై-
ర్మేదోవసాసృకప్రవహాం సుభీమాం।
హతప్రవీరాం చ తథైవ దృష్ట్వా
సేనాం కురూణామథ ఫల్గునేన ॥ 6-59-129(41308)
తే చేదిపాంచాలకరూషమత్స్యాః
పార్థాశ్చ సర్వే సహితాః ప్రణేదుః ।
జయప్రగల్భాఃక పురుషప్రవీరాః
సంత్రాసయంతః కురువీరయోధాన్ ॥ 6-59-130(41309)
హతప్రవీరాణి బలాని దృష్ట్వా
కిరీటినా శత్రుభయావహేన ।
విత్రాస్య సేనాం ధ్వజినీపతీనాం
సింహో మృగాణామివ యూథసంఘాన్ ॥ 6-59-131(41310)
వినేదతుస్తావతిహర్షయుక్తౌ
గాండీవధన్వా చ జనార్దనశ్చ।
తతో రవిం సంవృతరశ్మిజాలం
దృష్ట్వా భృశం శస్త్రపరిక్షతాంగాః ॥ 6-59-132(41311)
తదైంద్రమస్త్రం వితతం చ ఘోర-
మసహ్యముద్వీక్ష్య యుగాంతకల్పం ।
అథాపయానం కురవః సభీష్మాః
సద్రోణదుర్యోధనబాహ్లికాశ్చ॥ 6-59-133(41312)
చక్రుర్నిశాం సంధిగతాం సమీక్ష్య
విభావసోర్లోహితరాగయుక్తాం।
అవాపయ కీర్తి చ యశశ్చ లోకే
విజిత్య శత్రూంశ్చ ధనంజయోఽపి ॥ 6-59-134(41313)
యయౌ నరేంద్రైః సహసోదరైశ్చ
సమాప్తకర్మా శిబిరం నిశాయాం।
తతః ప్రజజ్ఞే తుములః కురూణాం
నిశాముఖే ఘోరతమః ప్రణాదః ॥ 6-59-135(41314)
రణే రథానామయుతం నిహత్య
హతా గజాః సప్తశతార్జునేన ।
ప్రాజ్యాశ్చ సౌవీరగణాశ్చ సర్వే
నిపాతితాః క్షుద్రకమాలవాశ్చ ॥ 6-59-136(41315)
మహత్కృతం కర్మ ధనంజయేన
కర్తుం యథా నార్హతి కశ్చిదన్యః।
శ్రుతాయురంబష్ఠపతిశ్చ రాజా
తథైవ దుర్మర్షణచిత్రసేనౌ ॥ 6-59-137(41316)
ద్రోణః కృపః సైంధవబాహ్లికౌ చ
భూరిశ్రవాః శల్యశలౌ చ రాజన్।
అన్యే చ యోధాః శతశః సమేతాః
క్రుద్ధేన పార్థేన రణస్య మధ్యే॥ 6-59-138(41317)
స్వబాహువీర్యేణ జితాః సభీష్మాః
కిరీటినా లోకమహారథేన।
ఇతి బ్రువంతః శిబిరాణి జగ్ముః
సర్వే గణా భారత యే త్వదీయాః ॥ 6-59-139(41318)
ఉల్కాసహస్రైశ్చ సుసంప్రదీప్తై-
ర్విభ్రాజమానైశ్చ తథా ప్రదీప్రైః।
కిరీటివిత్రాసితసర్వయోధా
చక్రే నివేశం ధ్వజినీ కురూణాం ॥ ॥ 6-59-140(41319)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి తృతీయదివసయుద్ధే ఏకోనషష్టితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-59-31 పిండితాన్ ఏకస్థాన్। వర్మితాన్ కవచినః ॥
6-59-39 ఆక్రందే యుద్ధే ॥
6-59-83సముదీర్యమాణం వర్ధమానప్రయత్నం ॥
6-59-87 అశ్వినోరశ్విపుత్రయోర్నకులసహదేవయోః ॥
6-59-111 ప్రజిఘాయ ప్రేషయామాస ॥
6-59-112 శరప్రవేకాన్ బాణశ్రేష్ఠాన్ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.